Dış Ticaret Nedir ve Nasıl Yapılır ?

Dış ticaret alım satım işlemlerinin teslimi açısından ithalat ve ihracat olmak üzere iki şekilde gerçekleşir. Ülke ekonomisinin kalkınmasında ihracat önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle ülkelerde ihracatın artırılması, ithalatın azaltılması önemli hedefler arasındadır. Ülkelerin bu hedeflere ulaşmak için aldıkları kararlar ve tedbirler dış dış ticaret politikasını oluşturur.

İki ülke arasında mal ve hizmet alışverişi olarak tanımlayabileceğimiz dış ticarettin en önemli öğeleri ihracatçı ithalatçı, nakliye ve gümrük işlemleridir. Filli olarak dış ticaret gerçekleşmeden önce ihracatçı ve ithalatçı tarafından, ürün ve hizmetin tedarikçisinin veya alıcısınının tespiti için pazar araştırması, sipariş, faturalama, nakliye ve gümrük işlemlerinin organizasyonu gibi hazırlık aşamaları tamamlandıktan sonra filli ihracat ve ithalat gerçekleştirilebilir. 

Dış Ticaretin Hazırlık Aşamaları:

  • Ürünler, uluslararası tedrikçiler ve alıcılar ve uluslararası dış ticaret mevzuatı hakkında geniş çaplı bir araştırma yapılması,
  • Tedarikçi veya alıcının belirlenmesi ve teklif alma veya verme ile ilgili gerekli yazışmaların tamamlanması,
  • Dış ticaret konusunda deneyimsiz firmaların dış ticaret firmalarından destek sağaması, 
  • Proforma fatura, fiyat, miktar, teslimat, yükleme ve nakliye biçiminin belirtildiği satış sözleşmesinin hazırlanması ve imzalanması.

Fiili İthalat veya İhracat Aşamaları:

  • Fatura ve gümrük beyannamelerinin hazırlanması
  • Söz konusu ürünle ilgili gerekli ithalat veya ihracat izinlerinin, ürünle ilgili menşei şehadetnamesi ve diğer sertifikaların alınması 
  • Nakliye, teslimat ve yükleme ile ilgili organizasyonların yapılması
  • Gümrük giriş veya çıkış işlemlerinin tamamlanması
  • Bankadan akreditif açılması ve garanti mektubu alınarak ihracatçıya iletilmesi
  • Sözleşmeye ve kambiyo mevzuatına uygun olarak muhabir banka aracılığıyla ödeme işlemlerinin yapılması

İthalat ( Import )Ne Demek ?

İthalat: Yabancı bir ülkeden mal ve hizmet alınması işlemine ithalat denir. Diğer adıyla “Dış alım”. Başka ülkelerde üretilmiş malların, ülkedeki alıcılar tarafından satın alınmasıdır. Dış alım da denilmektedir. İhracatın karşıtıdır ve onunla birlikte bir ülkenin dış ticaret dengesini oluşturur. İthalat; özel ya da tüzel kişilerce kamu iktisadi kuruluşları ya da devlet tarafından doğrudan yapılabilir. Silyon A.Ş İthalat İhracat Lojistik Dış Ticaret Danışmanlığı tüm ithalat ve ihracat süreçlerinde danışanlarının yanındadır.

İhracat ( Export ) Ne Demek ?

İhracat: Kişi ve kuruluşlarca üretilen mal ve hizmetlerin yurtdışına satılmasına ihracat denir. Diğer bir adı ile “Dışsatım”. 

Bir malın yabancı ülkelere döviz karşılığı yapılan satışına ihracat denilmektedir. Ürünün ihracata yönelik biçimde kaliteli ve uluslararası standartlara ve piyasa şartlarına uygun biçimde üretilmesinden, yurt dışında pazarlanması, reklam ve tanıtımının yapılması, dış satımının gerçekleştirilmesi, en uygun ambalaj ve nakliye biçiminin seçilmesi, ihracatçının ülkesindeki dış ticaret mevzuatını bilerek zamanında gerekli işlemleri tamamlaması ve ürünün istenilen yere zamanında teslimine kadar uzanan çeşitli aşamalardan geçerek gerçekleşir.

İhracatçı gerçek usulde vergi mükellefi olup bulunduğu ildeki Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı ve diğer kanunlara göre ihracat yapmasına bir engel bulunmayan gerçek veya tüzel kişi, tacirdir. İhracat yapan firma, ihracat yapacağı ülke için hazırlamış olduğu formu Odalardan temin ederek doldurur. Yurt dışına gidecek malzemenin faturasını da ekleyerek bir dilekçe ile ilgili Odaya başvurur ve gerekli incelemeden sonra belgeler tasdik edilir. İhracatçı Birliklerinin kapsamına giren malları ihraç edecek olan firmaların, Birliklere üye olmaları gerekmektedir. Birlik üyelik belgesine sahip olmadan bu malların ihracı yapılamaz.

Silyon A.Ş İthalat İhracat Lojistik Dış Ticaret Danışmanlığı sayfalarından ithalat ve ihracat türleri ile ilgili detaylı bilgileri alabilirsiniz.

İhracat Türleri hakkında bilgi almak için tıklayınız.

İhracat teslim şekilleri ile ilgili bilgi almak için tıklayınız.

1- Hedef Ülke, Ürün ve Fiyat araştırması Nasıl Yapılır ?

Hedef ürünle ilgili üreticileri tespit ederiz. İlgili yazışmaları yaparak, fabrika ve ürünler ile ilgili gerekli bilgiler toplanır. Hedef ürünle ilgili detaylı rapor hazırlanır. Bu sayede yapacak olduğunuz faaliyetlerde riskinden yüksek oranda korunmuş olur, yapılacak birçok masrafın da önüne geçmiş oluruz.

2- Üretim Tesisi

Hedef ülkede hedef ürünle ilgili araştırma sonrası edinilen bilgiler kalitesi ve güvenilirliği konusunda endişeleriniz varsa, sizin adınıza, hedef ülkedeki partnerlerimiz hedef üretim tesislerini ziyaret ederek, kendi uzman görüşleriyle sorularınızı yanıtlar. Görsel bir rapor hazırlanır.

3- Ürün Standartı ve Kalite Kontrolü

Hedef ürün, hedef ülke ve hedef fiyat süreci tamamlandıktan sonra talep edilen malın üretimi aşamasında, ürünle ilgili ara kontroller yapılır, numune alınıp alıcıya gönderilir ya da SGS ya da benzeri kalite kontrol firmaları aracılığı ile raporlandırılır.

4- Nihai Kontrol ve Lojistik

Üretim termini dolduğunda üretici ile yapılmış olan ürün gerçekten sözleşmeye uygun şart ve standartlarda üretilmiş mi sorusunu cevaplamak adına gerekli kontrolü yapar, talep doğrultusunda liman yüklemesi öncesi yine bir kalite kontrol firması calışılabilmektedir. Konteynır dolumu sonrası yük gemiye yüklenir. Yükleme esnasında çekilen görüntüler (boş-dolu konteyner fotoğrafları) ve ilgili bilgiler tarafınıza iletilir. Silyon A.Ş İthalat İhracat Lojistik Dış Ticaret Danışmanlığı olarak tüm lojistik süreçlerinin yönetiminde yanınızdayız.

Dış Ticaret Politikası Nedir ?

Dış ticaret politikası, ülkelerin dış ticaretlerine ilişkin olarak belirledikleri hedeflere ulaşmak üzere aldıkları önlemler ve yürürlüğe koydukları uygulamalarda oluşur. 

Dış ticaret politikaları, yerli üreticilerin dış rekabete karşı korunması, ödemeler dengesinin düzeltilmesi ve cari açıkların önlenmesi, genel ekonomik istikrarın sağlanması, iç piyasadaki arz ve talep dengesinin korunması, ekonomik büyüme ve kalkınmanın sürdürülmesi gibi çok çeşitli amaçlarla oluşturulur.

Dış ticaret politikalarının uygulamasında temel olarak gümrük tarifeleri ve gümrük tarifleri dışındaki araçlar kullanılır. Gümrük tarifelerinin etkisi tam rekabetçi piyasalarda çoğu zaman istenilen sonuçları vermediği için gümrük tarifesi dışı araçlara daha sık başvurulur. 

Gümrük tarifesi haricindeki dış ticaret politikası araçları: 

  • Miktar kısıtlamaları: ithal edilen ürünler için miktar kotası veya kademeli gümrük tarife kotaları getirilir. Dolayısıyla bir yılda ithal edilen ürün sayısı sınırlanır. 
  • İthalatı Pahalılaştıran Önlemler: Yerli üreticilere vergi indirimi, ucuz kredi ve çeşitli sübvansiyonlar sağlanır. Ve bununla birlikte ithal ürünlere ek vergiler getirilir. Böylece yerli ürünlerin ithal ürünlere karşı rekabetçi üstünlük elde etmesi sağlanır. 
  • İhracatı Teşvik Önlemleri: İhracatın en önemli teşviği İhracatta vergi iadesidir. İhraç ürünlerinde faktör maliyetlerinin sübvansiyonlarla düşürülmesi de diğer teşvik kanalıdır. Bu gibi ihracatçıya dış piyasalarda daha rekabetçi olabilmesi için teşvikler sağlanır. 
  • Yerli Malı Kullanmayı Özendirici Politikalar: 
  •  
    • Kamu kuruluşlarında yerli malı kullanma mecburiyeti getirilmesi,
    • ek olarak yerli malların üstünlüklerini, sağlık ve çevreye olan etkilerini öne çıkarıcı mesajların iletişim kanalları aracılığıyla yayınlaması.
  • Ambargo:
    • Belirli ülkelere yapılan dış ticarete ambargo uygulanarak,
    • Söz konusu ülkeden ithalat veya o ülkeye ihracat yapılması engellenir. Aslında ambargo konulmasındaki hedef söz konusu ülkeyi dış ticarette veya başka konularda istenilen şartlara uymaya zorlamaktır. 
  • Anti-Damping Uygulamaları: 
    • Yerli üreticileri, ithal ürünlerin fiyatının çok altında satılmasıyla oluşan haksız rekabete karşı korumak için alınan önlemlerdir. 
    • Ek olarak Dünya Ticaret Örgütü 1994 sayılı Anti Damping Anlaması çerçevesinde ülkelere yerli üreticileri korumak için önlemler alma hakkı tanımıştır. 

Dış Ticaret Açığı Nedir?

Bir ülkenin mal ve hizmet ithalatına ödediği toplam bedel, ihraç ettiği mal ve hizmetlerden elde ettiği toplam gelirden daha fazlaysa dış ticaret açığı oluşur. İhracat fiyatlarının ithalat fiyatlarından daha düşük olması anlamına gelen dış ticaret haddinin 100’ün altında olması dış ticaret açığının artmasındaki önemli nedenlerden biridir. 

Dış Ticaret Açığı Nasıl Hesaplanır?

Dış ticaret noksanı dış ticaret dengesi verilerine bakılarak hesaplanır. Dış ticaret balansı ise mal ve hizmet dengesi hesaplarından oluşur. Mal dengesi, yurt dışına satılan mallardan elde edilen gelir ile yurt dışından alınan mallar için ödenen bedel arasındaki farktır. Hizmetler dengesi ise yine aynı şekilde yurt dışına sağlanan her türlü hizmet karşılığında elde edilen gelir ile yurt dışından sağlanan hizmetlere ödenen bedel arasındaki farktır. İthal edilen mal ve hizmet fiyatları miktarlarla çarpılarak toplam ithalat gideri ve ihraç edilen mal ve hizmet fiyatları miktarlarla çarpılarak toplam ihracat geliri hesaplanır. Toplam mal ve hizmet satışlarından elde edilen ihracat gelirleri ile toplam mal ve hizmet alımlarında oluşan ithalat giderleri arasındaki fark ise dış ticaret dengesini verir. Toplam ithalat tutarı toplam ihracat tutarından fazlaysa dış ticaret açığı, tersi durumda ise dış ticaret fazlası oluşur.

Dış Ticaret Hacmi Nedir?

Bir ülkenin dış ülkelere yaptığı mal ve hizmet ihracatından elde ettiği toplam gelirleri ile dış ülkelerden yaptığı mal ve hizmet ithalatına ödediği toplam bedel ülkenin dış ticaret hacmini gösterir. 

Dış Ticaret Dengesi Nedir?

Dış ticaret dengesi mal ve hizmet dengesinden oluşur. İhraç edilen mal ve hizmetlerde elde edilen toplam gelirler ile ithalat edilen mal ve hizmetler için ödenen toplam bedellerin birbirine eşit olması durumudur. Diğer bir deyişle ihracatın ithalatı karşılama oranının %100 olması demektir. Bir ülkenin ithalatı, ihracatından fazlaysa dış ticaret açığı, ihracatı ithalatından fazlaysa dış ticaret fazlası oluşur.

Dış Ticaret Haddi Nedir?

Bir ülkenin dış ticaret haddi, 100’ün üzerindeyse o ülke bir birim mal veya hizmet ihraç ettiğinde birden fazla birim mal veya hizmet ithal edebiliyor, 100’ün altında ise bir birim mal veya hizmet ithal etmek için birden fazla birim mal veya hizmet ihraç etmesi gerekiyor demektir. Dış ticaret haddinin 100’ün üzerinde olması ülkenin satınalma gücünün ve ekonomik refahının yüksek olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte 100 altında olması ise dış ticaretin ülkenin ekonomisinin ve satınalma gücünün düşük olduğunu gösterir. 

Dış Ticaret Haddi Nasıl Hesaplanır?

Bir ülkenin bir birim mal veya hizmet ithal etmek için kaç birim mal veya hizmet ithal etmesi gerektiğini gösteren bir veridir. Dış ticaret haddi, ihraç edilen mal ve hizmetlerin ortalama fiyatı ithal edilen mal ve hizmetlerin ortalama fiyatına bölünerek hesaplanır.

Açıklamaları ile İhracat Türleri

Genel Esaslar

İhracat işleminin başlaması için ihracatçıların, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine onaylattıkları gümrük beyannamesi ile ihracatın yapılacağı gümrük idaresine başvurmaları gerekir. 


Ön İzne Bağlı İhracat Nedir ?

İhracı uluslararası anlaşma, kanun, kararname ve ilgili sair mevzuat uyarınca belli bir merciin ön iznine bağlı malların ihracatında, ilgili mercilerden ön izin alındıktan sonra ihracat mevzuatı hükümleri uygulanmak suretiyle yapılmaktadır. 

Kayda Bağlı İhracat Nedir ?

İhracı kayda bağlı mallar, Müsteşarlıkça yayımlanacak Tebliğ ile belirlenir. Kayda Bağlı Mallar listesi kapsamındaki malların ihracından önce gümrük beyannamelerinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınması gerekir. İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınmış gümrük beyannamesinin gümrük idarelerine sunulma süresi, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin onay tarihinden itibaren uzatılmamak üzere otuz gündür. Ancak, ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan, kısıtlama kapsamındaki malın ihracına ait kayıt meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerine sunulma süresi, otuz günden daha kısa veya daha uzun olarak müsteşarlıkça belirlenebilir. 


Konsinye İhracat Nedir ?

Konsinye ihracat başvuruları ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır. 

Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili konsinye ihraç talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır. 

İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince konsinye olarak onaylanmış gümrük beyannamelerinin otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekir. 

İhracatçılar, konsinye olarak gönderilen malların kesin satışının yapılmasından sonraki otuz gün içinde durumu, kendileri tarafından düzenlenmiş kesin satış faturası veya örneği ve gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine bildirir. 

Konsinye olarak gönderilen malın ihraç tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışının yapılması gerekir. Bu süre, haklı ve zorunlu nedenlere istinaden müracaat edilmesi hâlinde, izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince iki yıl daha uzatılabilir. 

Konsinye olarak gönderilen malın, konsinye ihraç izin süresi içinde satılamaması halinde, malın gümrük mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi gerekir.

İthal Edilmiş Malın İhracı Nasıl Yapılır ?

Gümrük mevzuatı çerçevesinde serbest dolaşıma girmiş yeni veya kullanılmış malın ihracı genel esaslar çerçevesinde yapılır. Ancak, ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat, yatırım mevzuatı ile gümrük mevzuatının mahrecine iade hükümleri saklıdır. 


Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat Nasıl Olmalıdır ?

Serbest bölgelere yapılacak ihracat, ihracat mevzuatı hükümlerine tabidir. Ancak, Dâhilde İşleme Rejimi, KDV uygulamaları ve Türkiye İhracat Kredi Bankası uygulamalarına dair mevzuat hükümleri saklıdır. 


Bedelsiz İhracat Nasıl Yapılır ?

Bedelsiz olarak ihraç edilebilecek mallar aşağıda belirtilmiştir

a) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından götürülen veya gönderilen hediyeler, miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ile reklam ve tanıtım malları, yeniden kullanıma veya geri dönüşüme konu ithal edilmiş mal ve ambalaj malzemeleri, 

b) Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesi ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri ile garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içinde yenilenmesi gereken parçaları, 

c) Yabancı misyon mensuplarının, Türkiye’de çalışan yabancıların, yurt dışına hane nakli suretiyle gidecek Türk vatandaşlarının, daimi veya geçici görevle yurt dışına giden kamu görevlilerinin, bu durumlarının ilgili mercilerce belgelenmesi şartıyla, beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek mal ve taşıtlar, 

ç) Yurt dışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistler ve yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek mal ve taşıtlar, 

d) Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ve üniversitelerin; görevleri veya anlaşmalar gereği gönderecekleri mal ve taşıtlar, 

e) Savaş, deprem, sel, salgın hastalık, kıtlık ve benzeri afet durumlarında; kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, üniversiteler, Kızılay ile kamu yararına çalışan dernek ve vakıfların gönderecekleri insani yardım malzemeleri. Yukarıda belirtilenler dışında kalan hususlar, Dış Ticaret Müsteşarlığının (İhracat Genel Müdürlüğü) görüşü alınarak, ilgili gümrük idaresi veya İhracatçı Birliği Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır. 

(a) ve (b) bentlerinde yer alan mallardan, değeri 250.000 (iki yüz elli bin) ABD dolarına kadar olanlar ile değer ve miktarına bakılmaksızın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen malların bedelsiz ihracat izni başvuruları doğrudan ilgili gümrük idaresine yapılır. 

(a) ve (b) bentlerinde yer alan mallardan, değeri 250.000 (iki yüz elli bin) ABD doları ve üzeri olanların bedelsiz ihracat izni başvuruları ise, Bedelsiz İhracat Formu doldurularak İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine yapılır. 

İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterlikleri verdikleri bedelsiz ihraç izinlerinin bir örneğini talep sahibine, bir örneğini de ilgili gümrük idaresine intikal ettirirler. 

Bedelsiz ihraç izinlerinin geçerlilik süresi bir yıldır. 

(c) ve (ç) bentleri çerçevesinde yapılacak bedelsiz ihracata, doğrudan gümrük idaresince izin verilir. Ancak (ç) bendi uyarınca bedelsiz ihracı yapılacak malların yolcu beraberinde götürülmeyip, önce veya sonra gönderilmesi halinde, Türkiye’de satın alındığının belgelenmesi, taşıt götürülmesi halinde ise taşıtın trafik tescil kuruluşlarınca ve vergi dairelerince kayıtlarının kapatıldığının belgelenmesi gerekir. 

(ç) bendi kapsamında, yurt dışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistler ve yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 11/1-b maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanarak yurt dışına götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek mal ve taşıtların bedelsiz ihracına, satıcı tarafından verilen satış faturası nüshası/veya satıcı onaylı örneklerine istinaden, ilgili gümrük idarelerince izin verilir. 

Söz konusu satış faturasının bir nüshası veya satıcı onaylı bir örneği, Türkiye İstatistik Kurumuna gönderilmesini teminen, ilgili gümrük idaresince Gümrük Müsteşarlığı‘na (Gümrükler Genel Müdürlüğü) intikal ettirilir. 

Kanun, Kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış malların bedelsiz ihracatına izin verilmez. İhracı ön izne bağlı malların bedelsiz olarak ihraç edilmesi de, ancak ilgili merciin ön iznine istinaden mümkündür. 

İhracında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’na prim kesintisi yapılan malların bedelsiz olarak ihraç edilebilmesi için, söz konusu primin ödendiğine dair banka dekontunun ibrazı gerekir. Ancak FOB değeri 1000 ABD Dolarını geçmeyen malların bedelsiz ihracı DFİF kesintisine tabi değildir. 

İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ eki listedeki mallardan, değeri FOB 1000 ABD Dolarını geçenlerin bedelsiz olarak ihracında kayıt şartı aranır. 

Bedelsiz ihracata konu mal, ihracatta uygulanan desteklerden yararlandırılmaz. 

Yukarıdaki düzenlemeler kapsamında yapılacak bedelsiz ihracat, standartlar ve ürünlere ilişkin teknik mevzuat hükümlerine tabi değildir. 

(a), (c), (ç), (d) ve (e) bentleri kapsamında yapılacak bedelsiz ihracatta, İhracatçı Birliğine üye olma şartı aranmaz.

Ticari Kiralama Yoluyla Yapılan İhracat Nasıl Olmalıdır ?

Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat, gümrük mevzuatı hükümlerine tabidir.

Danışmak ve Fikir Almak için Hemen Arayın

Group 6 CopyCreated with Sketch.

Daha Fazla Bilgi ?

İletişim Bilgilerinizi Doldurun, Size en kısa Zamanda Ulaşalım